خیلی از ما وقتی احساس سلامتی میکنیم، به فکر چکاپ سالانه نمیافتیم. اما واقعیت این است که بسیاری از بیماریها — مثل دیابت، فشار خون بالا، مشکلات کبد و کلیه — میتوانند سالها بدون علامت پیش بروند. انجام آزمایشهای ساده و مهم سالانه میتواند زندگی شما را نجات دهد و هزینههای آینده را کم کند.
در این مقاله، فهرست آزمایشهای ضروری برای همه سنین، نکات اختصاصی برای مردان و زنان ایرانی و چگونگی انتخاب بهترین آزمایشگاه در تهران را مرور میکنیم.
۱. چرا چکاپ سالانه اهمیت دارد؟
• تشخیص زودهنگام: بیماریها مثل فشار خون یا دیابت میتوانند بیعلامت باشند. با یک آزمایش ساده، مشکلات در مراحل اولیه شناسایی میشوند.
• پیشگیری بهتر از درمان: وقتی بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود، درمان آسانتر و موثرتر است.
• صرفهجویی در زمان و هزینه: پیشگیری همیشه ارزانتر از درمان پیشرفته است.
طبق تجربه آزمایشگاههای پیشرفته در تهران، بیش از ۶۰٪ افراد با چکاپ سالانه، مشکلی که نمیدانستند دارند را کشف میکنند.
۲. مهمترین آزمایشهای پایه
۲.۱ آزمایش خون کامل (CBC) آینهی سلامت بدن
آزمایش CBC (Complete Blood Count) یکی از رایجترین و پایهایترین آزمایشهایی است که تقریباً برای همه افراد توصیه میشود.
این تست ساده، اما بسیار ارزشمند، تصویر دقیقی از وضعیت کلی بدن به شما میدهد و میتواند سرنخهایی از مشکلات پنهان را آشکار کند.
آزمایش CBC چه چیزهایی را بررسی میکند؟
در آزمایش CBC، چند شاخص اصلی خون بررسی میشود:
۱٫ گلبولهای قرمز (RBC):
وظیفهشان انتقال اکسیژن به تمام بدن است.
↓ اگر پایین باشد → ممکن است کمخونی (آنمی) داشته باشید.
↓ اگر بالا باشد → ممکن است کمآبی یا بیماریهای ریوی در میان باشد.
۲٫ هموگلوبین (Hb):
همان مادهای است که اکسیژن را حمل میکند.
کمبود آن معمولاً به معنی کمبود آهن یا خونریزی پنهان است.
۳٫ هماتوکریت (Hct):
نسبت سلولهای خونی به پلاسما را نشان میدهد.
بالا بودنش ممکن است به معنی غلیظ بودن خون باشد.
۴٫ گلبولهای سفید (WBC):
سلولهای دفاعی بدن در برابر عفونتها هستند.
↑ افزایش WBC = احتمال عفونت یا التهاب
↓ کاهش WBC = ضعف سیستم ایمنی یا اثر برخی داروها
۵٫ پلاکتها (PLT):
در انعقاد خون نقش دارند.
↓ پایین بودن: احتمال خونریزیهای خودبهخودی
↑ بالا بودن: احتمال تشکیل لختههای خطرناک
چرا انجام CBC ضروری است؟
• میتواند کمخونی، عفونت، مشکلات ایمنی، یا خونریزی پنهان را در مراحل اولیه نشان دهد.
• بسیاری از پزشکان از نتیجه CBC برای تصمیمگیری درباره نیاز به آزمایشهای بعدی استفاده میکنند.
• در افراد سالم هم، پایش سالانه CBC کمک میکند تا تغییرات غیرعادی زود تشخیص داده شود.
چه زمانی باید آزمایش CBC انجام دهید؟
حداقل سالی یک بار برای همه افراد بالای ۱۸ سال
قبل از جراحیها یا درمانهای دارویی خاص
هنگام خستگی، رنگپریدگی، سرگیجه یا ضعف
اگر دچار عفونتهای مکرر یا خونریزیهای غیرطبیعی هستید
نکات مهم قبل از انجام CBC
• معمولاً نیازی به ناشتا بودن نیست (مگر اینکه همراه آزمایشهای دیگر انجام شود).
• از فعالیت بدنی شدید قبل از آزمایش خودداری کنید.
• اگر دارویی خاص مصرف میکنید (مثل آسپرین یا رقیقکننده خون)، به مسئول آزمایشگاه اطلاع دهید.
تفسیر نتایج CBC
تفسیر دقیق باید توسط پزشک انجام شود، چون ممکن است تغییر هر شاخص معنی متفاوتی در افراد مختلف داشته باشد.
اما در کل:
• پایین بودن هموگلوبین و RBC → احتمال کمخونی
• بالا بودن WBC → عفونت
• پایین بودن پلاکت → احتمال خونریزی یا ضعف مغز استخوان
آزمایش CBC مثل یک «آینهی سلامت» است که بدون درد و هزینه زیاد، وضعیت بدن را به شما نشان میدهد.
اگر مدتهاست CBC ندادهاید، همین امروز وقتش است.
در آزمایشگاه لشگرک، نتیجه CBC معمولاً در کمتر از چند ساعت آماده میشود و در صورت نیاز، تفسیر پزشک هم ارائه میشود.
۲.۲ تست قند خون (FBS / HbA1c): راهنمای کامل برای تشخیص دیابت و کنترل قند
تست قند خون یکی از مهمترین آزمایشهای دورهای برای بررسی وضعیت سلامتی بدن است. این تست معمولاً به دو روش انجام میشود:
• FBS (قند خون ناشتا)
• HbA1c (میانگین قند خون سهماهه)
تست قند خون ناشتا (FBS) چیست؟
FBS یا Fasting Blood Sugar میزان قند (گلوکز) خون را بعد از ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتایی اندازهگیری میکند.
این تست نشان میدهد بدن شما تا چه اندازه در تنظیم سطح قند خون عملکرد درستی دارد.
مقادیر طبیعی FBS:
| وضعیت بدن | مقدار قند خون (mg/dL) |
| طبیعی | کمتر از ۱۰۰ |
| پیشدیابت | ۱۰۰ تا ۱۲۵ |
| دیابت | بالاتر از ۱۲۶ |
مصرف چای یا قهوه بدون شکر هم قبل از آزمایش مجاز نیست.
تست HbA1c چیست؟
HbA1c در واقع میانگین قند خون شما را در سه ماه گذشته نشان میدهد. این تست به پزشک کمک میکند بفهمد آیا قند خون شما در طول زمان تحت کنترل بوده یا خیر.
مقادیر طبیعی HbA1c:
| وضعیت بدن | درصد HbA1c |
| طبیعی | کمتر از ۵٫۷% |
| پیشدیابت | ۵٫۷ تا ۶٫۴% |
| دیابت | بالاتر از ۶٫۵% |
تفاوت FBS و HbA1c
| مورد مقایسه | FBS | HbA1c |
| زمان بررسی | در لحظه | میانگین ۳ ماه گذشته |
| نیاز به ناشتایی | دارد | ندارد |
| هدف | تشخیص اولیه دیابت | بررسی کنترل دیابت |
چرا باید این تست را انجام دهیم؟
• تشخیص بهموقع دیابت نوع ۲
• بررسی اثربخشی رژیم غذایی یا داروهای دیابت
• ارزیابی خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی
چه عواملی نتیجه آزمایش را تغییر میدهد؟
• استرس یا بیخوابی شب قبل
• فعالیت شدید بدنی پیش از آزمایش
• مصرف داروهای خاص (مثل کورتونها)
• سرماخوردگی یا تب شدید
توصیههای مفید:
• شب قبل از آزمایش غذای سبک بخورید.
• قبل از آزمایش از نوشیدنیهای شیرین یا سیگار پرهیز کنید.
• اگر دیابت دارید، حتماً آزمایش HbA1c را هر ۳ ماه یک بار انجام دهید.
۲.۳ آزمایش چربی خون (Lipid Profile): بررسی سلامت قلب و عروق از درون
آزمایش چربی خون یا پروفایل لیپیدی (Lipid Profile) یکی از مهمترین تستهای تشخیصی برای بررسی سلامت قلب، کبد و متابولیسم بدن است. این آزمایش با اندازهگیری چربیهای اصلی خون، به پزشک کمک میکند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، سکته و چربی کبدی را ارزیابی کند.
اجزای اصلی آزمایش چربی خون
در این تست معمولاً چهار شاخص کلیدی اندازهگیری میشود:
| نوع چربی | نام کامل | نقش در بدن | مقدار نرمال (mg/dL) |
| کلسترول تام (Total Cholesterol) | مجموع کلسترولهای خون | ماده پایهای ساخت هورمونها و غشاهای سلولی | کمتر از ۲۰۰ |
| کلسترول بد (LDL) | Low-Density Lipoprotein | در صورت بالا بودن باعث گرفتگی عروق میشود | کمتر از ۱۰۰ ایدهآل |
| کلسترول خوب (HDL) | High-Density Lipoprotein | چربی اضافی را از خون جمع میکند و به کبد میبرد | بالاتر از ۴۰ (مردان) / بالاتر از ۵۰ (زنان) |
| تریگلیسیرید (Triglyceride) | نوعی چربی ذخیرهای بدن | انرژی مورد نیاز بدن را تأمین میکند | کمتر از ۱۵۰ |
هدف از انجام تست چربی خون چیست؟
این تست برای بررسی خطر بیماریهای قلبی و عروقی انجام میشود و معمولاً پزشکان آن را در موارد زیر تجویز میکنند:
• اضافهوزن یا چاقی شکمی
• سابقه خانوادگی سکته یا بیماری قلبی
• کمتحرکی و مصرف غذاهای چرب
• دیابت یا فشار خون بالا
• مصرف سیگار یا الکل
بهترین زمان انجام آزمایش چربی خون
• معمولاً باید ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشید.
• مصرف آب در این مدت مجاز است.
• در صورت مصرف داروهای کاهنده چربی، پزشک را در جریان بگذارید.
علائم چربی خون بالا
چربی خون بالا معمولاً علامت خاصی ندارد، اما در موارد شدید ممکن است باعث شود:
• احساس خستگی یا سنگینی در بدن
• درد قفسه سینه
• زرد شدن اطراف چشمها (Xanthelasma)
• درد پا هنگام پیادهروی (به دلیل گرفتگی عروق)
نکات کلیدی برای کنترل چربی خون
• مصرف غذاهای سرخکرده، فستفود و قندهای ساده را محدود کنید.
• پیادهروی روزانه و ورزش منظم داشته باشید.
• از مصرف دخانیات و الکل پرهیز کنید.
• مصرف فیبر، سبزیجات، روغن زیتون و مغزها را افزایش دهید.
جدول تفسیر سریع نتایج آزمایش
| نتیجه | وضعیت | تفسیر |
| LDL بالا، HDL پایین | خطر بالا برای گرفتگی عروق | نیاز به تغییر رژیم و دارو |
| LDL پایین، HDL بالا | وضعیت ایدهآل | سلامت قلب مناسب |
| تریگلیسیرید بالا | خطر چربی کبد و دیابت | نیاز به کنترل رژیم و فعالیت |
۲.۴ آزمایش تیروئید (TSH, T3, T4): راز متابولیسم بدن شما
غدهی تیروئید مثل موتور بدن عمل میکنه؛ وظیفهاش تنظیم سوختوساز، انرژی، دمای بدن و حتی خلقوخوست.
آزمایش تیروئید با بررسی هورمونهای TSH، T3 و T4 به پزشک کمک میکنه بفهمه آیا این موتور درست کار میکنه یا نه.
اجزای اصلی آزمایش تیروئید
| نام هورمون | نام کامل | عملکرد | محدوده نرمال تقریبی |
| TSH | Thyroid-Stimulating Hormone | از هیپوفیز ترشح میشود و غده تیروئید را برای تولید T3 و T4 تحریک میکند | ۰٫۴ تا ۴٫۰ mIU/L |
| T3 | Triiodothyronine | هورمون فعال تیروئید که متابولیسم و انرژی بدن را تنظیم میکند | ۸۰ تا ۲۰۰ ng/dL |
| T4 | Thyroxine | شکل اصلی هورمون تیروئید در خون که بعداً به T3 تبدیل میشود | ۵ تا ۱۲ µg/dL |
نقش هر کدام از این هورمونها در بدن
• TSH: مثل فرمانده عمل میکند؛ اگر زیاد شود یعنی تیروئید کمکار است، اگر پایین بیاید یعنی تیروئید پرکار است.
• T4: سوخت اصلی بدن؛ کم بودنش باعث خستگی، افزایش وزن و سردی بدن میشود.
• T3: نسخهی فعالتر T4؛ بالا رفتنش باعث تعریق، تپش قلب و کاهش وزن میشود.
موارد تجویز آزمایش تیروئید
پزشک معمولاً در شرایط زیر این آزمایش را درخواست میکند:
• خستگی یا خوابآلودگی بیدلیل
• تغییر وزن ناگهانی (کاهش یا افزایش)
• ریزش موی شدید یا پوست خشک
• اضطراب، تپش قلب یا تعریق زیاد
• بینظمی قاعدگی در خانمها
• ناباروری یا سقط مکرر
انواع اختلالات تیروئید
| نوع اختلال | شرح | سطح TSH | سطح T3/T4 | علائم رایج |
| کمکاری تیروئید (Hypothyroidism) | کاهش فعالیت غده تیروئید | بالا | پایین | خستگی، افزایش وزن، سردی، افسردگی |
| پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism) | افزایش بیش از حد فعالیت تیروئید | پایین | بالا | تپش قلب، کاهش وزن، اضطراب، لرزش دست |
| تیروئیدیت (التهاب تیروئید) | التهاب ناشی از عفونت یا خودایمنی | متغیر | متغیر | درد گردن، خستگی، نوسانات خلقی |
شرایط انجام آزمایش
• معمولاً نیازی به ناشتایی نیست.
• بهتر است صبح انجام شود (سطح هورمونها در صبح بالاتر است).
• اگر داروهای تیروئیدی (مثل لووتیروکسین) مصرف میکنید، با نظر پزشک مصرف را قبل از آزمایش متوقف کنید.
نکات کلیدی برای حفظ سلامت تیروئید
• مصرف ید کافی از طریق نمک یددار و غذاهای دریایی.
• کاهش استرس و خواب کافی.
• پرهیز از مصرف خودسرانه مکملهای تیروئید یا رژیمهای افراطی.
• در خانمها، بررسی سالانه تیروئید مخصوصاً بعد از بارداری توصیه میشود.
جدول خلاصه تفسیر سریع
| وضعیت بدن | TSH | T3/T4 | تفسیر |
| طبیعی | نرمال | نرمال | عملکرد سالم تیروئید |
| کم کاری | بالا | پایین | کاهش فعالیت غده تیروئید |
| پر کاری | پایین | بالا | افزایش فعالیت تیروئید |
۲.۵ آزمایش عملکرد کبد و کلیه (ALT, AST, Creatinine, eGFR): آینهی سلامت درونی بدن
آزمایشهای کبد (LFT) و کلیه (RFT) بخش مهمی از چکاپهای دورهای هستن.
این تستها به پزشک کمک میکنن بفهمه آیا کبد در تصفیه سموم و کلیه در دفع مواد زائد درست کار میکنن یا نه.
بخش اول: آزمایش عملکرد کبد (LFT – Liver Function Test)
کبد وظیفهی تصفیه خون، متابولیسم داروها و چربیها، ذخیره ویتامینها و ساخت پروتئینهای حیاتی مثل آلبومین رو داره.
اختلال در کارکرد کبد میتونه بدون علامت شروع بشه و بعد از مدتی باعث خستگی، تهوع یا زردی پوست بشه.
شاخصهای اصلی آزمایش کبد:
| شاخص | نام کامل | عملکرد | مقدار طبیعی تقریبی (U/L) |
| ALT (SGPT) | Alanine Aminotransferase | آنزیم داخل سلولهای کبدی؛ بالا رفتنش نشانه آسیب سلولهای کبد است | کمتر از ۴۰ |
| AST (SGOT) | Aspartate Aminotransferase | آنزیم موجود در کبد، قلب و عضلات | کمتر از ۴۰ |
| ALP | Alkaline Phosphatase | افزایش آن میتواند نشاندهنده مشکلات صفراوی یا استخوانی باشد | ۴۴ تا ۱۴۷ |
| Bilirubin | رنگدانه صفراوی حاصل از تجزیه هموگلوبین | بالا بودنش باعث زردی میشود | کمتر از ۱٫۲ mg/dL |
| Albumin | پروتئین مهم تولیدی در کبد | پایین بودنش نشانهی ضعف عملکرد کبد یا سوءتغذیه است | ۳٫۵ تا ۵٫۰ g/dL |
علتهای بالا رفتن آنزیمهای کبدی:
• مصرف زیاد دارو یا الکل
• چربی کبد غیرالکلی
• هپاتیت ویروسی (B یا C)
• استرس شدید یا رژیم غذایی ناصحیح
• بیماریهای خودایمنی
نشانههای احتمالی اختلال کبدی:
• زردی پوست و چشم
• خستگی مزمن و بیاشتهایی
• تیره شدن رنگ ادرار
• تهوع، نفخ یا درد در سمت راست شکم
بخش دوم: آزمایش عملکرد کلیه (RFT – Renal Function Test)
کلیهها مسئول تصفیه خون، کنترل فشار خون، تعادل آب و املاح و دفع مواد زائد از بدن هستن.
هر گونه ضعف در عملکرد کلیه میتونه به تجمع سموم در بدن منجر بشه.
شاخصهای اصلی آزمایش کلیه:
| شاخص | نام کامل | عملکرد | مقدار طبیعی تقریبی |
| Creatinine | کراتینین | محصول نهایی سوختوساز عضلات؛ افزایش آن نشانه اختلال در دفع کلیه است | مردان: ۰٫۷–۱٫۳ mg/dL / زنان: ۰٫۶–۱٫۱ mg/dL |
| BUN | Blood Urea Nitrogen | میزان نیتروژن موجود در اوره خون؛ بالا رفتن آن به ضعف عملکرد کلیه اشاره دارد | ۷–۲۰ mg/dL |
| eGFR | Estimated Glomerular Filtration Rate | شاخص تخمینی فیلتر خون در کلیهها | بالاتر از ۹۰ نرمال؛ کمتر از ۶۰ هشداردهنده است |
علائم اختلال عملکرد کلیه:
• تورم پاها و اطراف چشم
• کاهش یا تغییر در میزان ادرار
• تهوع، بیحالی، خارش پوست
• افزایش فشار خون
• احساس مزه فلز در دهان
توصیههای مهم برای حفظ سلامت کبد و کلیه
مصرف منظم آب (حداقل ۸ لیوان در روز)
کاهش مصرف نمک، غذاهای فرآوریشده و چرب
پرهیز از مصرف خودسرانه داروها و مکملها
پرهیز از الکل و دخانیات
ورزش منظم و کنترل وزن
جدول تفسیر سریع
| وضعیت بدن | ALT/AST | Creatinine | eGFR | تفسیر |
| طبیعی | نرمال | نرمال | >90 | عملکرد طبیعی کبد و کلیه |
| آسیب کبدی | بالا | نرمال | نرمال | چربی کبد یا التهاب |
| اختلال کلیوی | نرمال | بالا | <60 | کاهش عملکرد کلیه |
| نارسایی شدید | بالا | بالا | <30 | نیاز به بررسی فوری پزشکی |
۲.۶ آزمایش فشار خون و شاخص توده بدنی (BMI): سنجش سلامت قلب و تناسب بدن
فشار خون و شاخص توده بدنی (BMI) دو معیار کلیدی برای ارزیابی سلامت عمومی بدن هستن.
این دو شاخص در کنار هم، تصویری واقعی از وضعیت قلب، عروق، متابولیسم و خطر ابتلا به بیماریها به پزشک میدن.
فشار خون چیست؟
فشار خون، فشاریه که جریان خون روی دیوارهی رگها وارد میکنه.
عدد فشار خون از دو بخش تشکیل میشه:
| نوع فشار | توضیح | مقدار نرمال |
| سیستولیک (عدد بالا) | فشاری که قلب هنگام تپش وارد میکنه | حدود ۱۲۰ mmHg |
| دیاستولیک (عدد پایین) | فشاری که قلب بین دو تپش تجربه میکنه | حدود ۸۰ mmHg |
بنابراین فشار خون طبیعی حدود ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه محسوب میشه.
محدودههای فشار خون
| وضعیت بدن | فشار خون (mmHg) | تفسیر |
| طبیعی | کمتر از ۱۲۰/۸۰ | وضعیت نرمال |
| افزایش یافته | ۱۲۰–۱۲۹ / کمتر از ۸۰ | احتمال ابتدای فشار خون |
| فشار خون مرحله ۱ | ۱۳۰–۱۳۹ / ۸۰–۸۹ | نیاز به اصلاح سبک زندگی |
| فشار خون مرحله ۲ | ≥۱۴۰ / ≥۹۰ | نیاز به درمان دارویی |
| بحران فشارخون | ≥۱۸۰ / ≥۱۲۰ | خطر سکته یا نارسایی قلبی |
علائم فشار خون بالا
بسیاری از افراد سالها فشار خون بالا دارن بدون اینکه متوجه بشن.
اما در موارد پیشرفته ممکنه این علائم ظاهر بشن:
• سردرد و سرگیجه
• تاری دید
• تپش قلب
• احساس سنگینی یا خستگی
• خوندماغ مکرر
شاخص توده بدنی (BMI) چیست؟
BMI یا Body Mass Index نسبت وزن به قد است که میزان چاقی یا کموزنی بدن را مشخص میکند.
فرمول آن ساده است:
BMI = وزن (کیلوگرم) ÷ (قد به متر × قد به متر)
محدودههای BMI
| شاخص BMI | وضعیت بدن | تفسیر |
| کمتر از ۱۸٫۵ | کم وزن | نیاز به تغذیه بهتر |
| ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ | نرمال | وزن ایدهآل |
| ۲۵ تا ۲۹٫۹ | اضافه وزن | خطر ابتلا به فشار خون و دیابت |
| ۳۰ تا ۳۴٫۹ | چاقی درجه یک | نیاز به کنترل فوری وزن |
| ۳۵ تا ۳۹٫۹ | چاقی درجه دو | خطر بالا برای قلب و مفاصل |
| بالای ۴۰ | چاقی مفرط | خطر جدی برای سلامتی |
چرا بررسی فشار خون و BMI مهم است؟
• تشخیص زودهنگام فشار خون بالا و جلوگیری از سکته یا بیماری قلبی
• پیشگیری از دیابت نوع ۲ و سندرم متابولیک
• ارزیابی خطر چربی کبد و مشکلات هورمونی
• بررسی سلامت عمومی بدن در چکاپهای سالانه
بهترین زمان و شرایط اندازهگیری
• قبل از اندازهگیری فشار، ۵ دقیقه استراحت کنید
• از کاف مناسب بازو استفاده شود
• از مصرف قهوه، سیگار یا ورزش سنگین تا نیم ساعت قبل از تست پرهیز کنید
• برای BMI، بهتر است صبح و با لباس سبک اندازهگیری شود
روشهای طبیعی برای کنترل فشار و BMI
پیادهروی و ورزش منظم
مصرف میوه و سبزیجات تازه (بهویژه پتاسیمدارها مثل موز و اسفناج)
کاهش مصرف نمک و غذاهای فرآوریشده
کنترل استرس و خواب کافی
پرهیز از الکل و دخانیات
۳. آزمایشهای اختصاصی بر اساس سن و جنسیت
بدن هر فرد با توجه به سن، جنسیت و شرایط فیزیولوژیکی، نیازهای متفاوتی دارد. بنابراین نتایج آزمایشها و نوع بررسیهایی که باید انجام شوند برای زنان، مردان و سالمندان متفاوت است. در ادامه بهصورت جداگانه بررسی میکنیم:
آزمایشهای دورهای مخصوص زنان
بدن زنان در طول زندگی با تغییرات هورمونی فراوانی مواجه است؛ از دوران بلوغ و بارداری تا یائسگی. این تغییرات باعث میشوند برخی آزمایشها اهمیت ویژهای پیدا کنند:
آزمایشهای ضروری:
۱٫ آزمایش هورمونهای جنسی (LH, FSH, Estradiol, Progesterone):
برای بررسی نظم قاعدگی، تخمکگذاری و تشخیص مشکلات باروری.
توصیه: سالی یکبار یا در صورت بروز علائم نامنظم قاعدگی.
۲٫ آزمایش تیروئید (TSH, T3, T4):
کمکاری یا پرکاری تیروئید در زنان رایجتر است و میتواند بر قاعدگی، وزن و خلقوخو تأثیر بگذارد.
توصیه: هر ۶ تا ۱۲ ماه یکبار، بهویژه در سنین ۳۰ تا ۵۰ سال.
۳٫ آزمایش فریتین و CBC:
برای بررسی کمخونی ناشی از قاعدگیهای شدید یا رژیم غذایی نامتعادل.
توصیه: سالی دوبار برای زنان در سنین باروری.
۴٫ آزمایش قند خون (FBS و HbA1c):
برای تشخیص زودهنگام دیابت بارداری یا دیابت نوع ۲.
توصیه: سالی یکبار از ۳۰ سالگی به بعد.
۵٫ آزمایش ویتامین D و کلسیم:
برای پیشگیری از پوکی استخوان، بهخصوص بعد از یائسگی.
آزمایشهای تکمیلی ویژه:
• پاپ اسمیر و HPV: غربالگری سرطان دهانه رحم (هر ۳ سال یکبار).
• ماموگرافی یا سونوگرافی پستان: بسته به سن و سابقه خانوادگی (از ۴۰ سالگی به بعد سالی یکبار).
آزمایشهای دورهای مخصوص مردان
مردان معمولاً دیرتر به پزشک مراجعه میکنند و همین باعث میشود مشکلاتی مثل چربی خون بالا، فشار خون یا کاهش تستوسترون دیر تشخیص داده شوند. آزمایشهای زیر برای آقایان ضروریاند:
آزمایشهای ضروری:
۱٫ تست تستوسترون (Total & Free Testosterone):
برای بررسی سلامت جنسی، انرژی و عملکرد عضلانی.
توصیه: از ۳۰ سالگی به بعد، هر ۱ تا ۲ سال یکبار.
۲٫ آزمایش چربی خون (LDL, HDL, Triglyceride):
برای تشخیص زودهنگام چربی خون و خطر سکته قلبی.
توصیه: سالی یکبار.
۳٫ آزمایش عملکرد کبد و کلیه (ALT, AST, Creatinine, eGFR):
برای بررسی تأثیر مصرف دارو، الکل یا مکملهای ورزشی.
توصیه: سالی یکبار بهصورت روتین.
۴٫ آزمایش PSA (Prostate-Specific Antigen):
غربالگری سرطان پروستات.
توصیه: از ۴۰ سالگی به بعد، سالی یکبار یا طبق توصیه پزشک.
۵٫ آزمایش قند خون و فشار خون:
برای تشخیص دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا — دو عامل خاموش ولی خطرناک.
آزمایشهای تکمیلی:
• آزمایش اوریک اسید: برای پیشگیری از نقرس.
• آزمایش ویتامین D و B12: بهویژه برای مردان کمتحرک یا پشتمیزنشین.
آزمایشهای دورهای مخصوص سالمندان
در سنین بالا، متابولیسم بدن کندتر میشود و احتمال بروز بیماریهای مزمن افزایش مییابد. هدف آزمایشهای دورهای در سالمندان، پیشگیری و کنترل بیماریهای مزمن است.
آزمایشهای ضروری:
۱٫ آزمایش قند خون و HbA1c:
برای کنترل دیابت یا پیشدیابت.
توصیه: هر ۳ تا ۶ ماه یکبار.
۲٫ آزمایش عملکرد کلیه (BUN, Creatinine, eGFR):
بهدلیل کاهش تدریجی عملکرد کلیه در سنین بالا.
۳٫ آزمایش عملکرد کبد (ALT, AST, ALP):
برای بررسی وضعیت متابولیسم داروها و سموم در بدن.
۴٫ آزمایش چربی خون:
برای کنترل چربی و پیشگیری از سکته مغزی یا قلبی.
۵٫ آزمایش کمخونی (CBC، فریتین و آهن):
برای بررسی ضعف عمومی یا سرگیجههای ناشی از فقر آهن.
۶٫ آزمایش ویتامین D و کلسیم:
برای سلامت استخوانها و پیشگیری از شکستگی لگن یا ستون فقرات.
آزمایشهای تکمیلی:
• آزمایش تیروئید (TSH): تنظیم متابولیسم و انرژی بدن.
• آزمایش PSA در مردان و پاپ اسمیر در زنان: طبق نظر پزشک.
• اندازهگیری فشار خون و BMI: در هر مراجعه پزشکی.
۴. علائم هشداردهنده که باید سریع آزمایش دهید
• خستگی یا کاهش انرژی بدون دلیل
• درد قفسه سینه یا تنگی نفس
• تورم دست یا پا، ادرار غیرعادی
• خونریزی غیرمعمول، تغییر در روده یا مثانه
• کاهش یا افزایش وزن ناگهانی
اگر این علائم را دارید، حتی سالم هم باشید، سریع به آزمایشگاه مراجعه کنید.
۵. انتخاب بهترین آزمایشگاه در تهران (ویژه شمال تهران)
• مجوز رسمی و استانداردهای کیفیت داشته باشد
• جواب سریع و با گزارش کامل ارائه دهد
• خدمات آنلاین رزرو و مشاوره پزشکی داشته باشد
• تجهیزات مدرن و کیتهای معتبر استفاده کند
پیشنهاد: اگر دنبال آزمایشگاه معتبر و مطمئن در شمال تهران هستید، هم اکنون با آزمایشگاه لشگرک تماس بگیرید.
۶. جمعبندی و توصیه نهایی
• چکاپ سالانه فقط برای بیماران نیست؛ افراد سالم هم باید انجام دهند
• انتخاب آزمایشها بر اساس سن، جنسیت و سابقه خانوادگی انجام شود
• سلامت خود را جدی بگیرید و هر سال یا طبق توصیه پزشک آزمایشها را انجام دهید
نوبت رزرو آزمایشگاه خود را همین امروز بگیرید و مطمئن شوید که سلامت شما در بهترین وضعیت است!
